و در دو آيه مستتر است اينك آيات را نقل ميكنيم : * ( وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا . . . ) * مائده : 8 وادار نكند شما را كينهء قومى بر اينكه عدالت نكنيد . مىبينيم كه در اينجا * ( « عَلى - أَلَّا تَعْدِلُوا » ) * مفعول دوّم * ( « لا يَجْرِمَنَّكُمْ » ) * است و « على » در آن مذكور مىباشد . * ( وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ أَنْ تَعْتَدُوا . . . ) * مائده : 2 كينهء مردميكه شما را از مسجد الحرام باز داشته‌اند وادار نكند بر اينكه تجاوز كنيد . * ( وَيا قَوْمِ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ ما أَصابَ قَوْمَ نُوحٍ . . . ) * هود : 89 اى قوم مخالفت با من وادارتان نكند بر اينكه نظير بلاى قوم نوح بر شما برسد . در اين دو آيه * ( أَنْ تَعْتَدُوا ) * - . . . * ( أَنْ يُصِيبَكُمْ ) * مفعول دوّم * ( « يَجْرِمَنَّكُمْ » ) * است و « على » در هر دو مقدّر مىباشد و احتمال دارد كه در آيهء اخير معناى كسب به آن اشراب شده باشد و در اين صورت احتياج بتقدير « على » نيست . * ( إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ ) * مطففين : 29 آنان كه اقدام بگناه كردند بمؤمنين از روى ريشخند مىخنديدند . در قرآن كريم مادّه جرم غير از سه آيهء فوق ، همه از باب افعال به كار رفته است مثل اجرموا ، اجرامى مجرم و مجرمون فقط در پنج محلّ * ( « لا جَرَمَ » ) * آمده كه خواهيم گفت . به نظر ميايد باب افعال در اينجا براى كثرت باشد زيرا كثرت يكى از معناى آنست * ( فَانْتَقَمْنا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا ) * روم : 47 از كسانى كه پيوسته گناه ميكردند انتقام كشيديم . * ( « لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الأَخْسَرُونَ » هود : 22 كلمهء * ( « لا جَرَمَ » ) * چنان كه گفتيم پنج بار در قرآن مجيد آمده است هود : 22 نحل : 23 و 62 و 109 ، غافر : 43 در الميزان ذيل آيهء فوق از فرّاء نقل شده كه لا جرم در اصل بمعنى لا بدّ و لا محاله است سپس در